Architektura miast

Czynniki rozwoju miast a ich architektura

Planowanie przestrzenne jako element gospodarki przestrzennej w miastach pojawił się stosunkowo późno, bo niewiele ponad 100 lat temu, a w Polsce zaczęto stosować je jeszcze później. Nim władze miejskie doszły do wniosku, że zaplanowanie odpowiedniego rozplanowania stref w mieście oraz dbałość o jednolity wizerunek architektoniczny , są istotnym elementem gospodarki, nie tylko przestrzennej – budynki w miastach wznoszono według upodobań jego właścicieli oraz w miejscu, które dana osoba uznawała za właściwe, bez względu na to co znajdowało się w sąsiedztwie tego budynku.

Efektem są XIX wieczne kamienice wciśnięte między renesansowe budowle, czy drapacze chmur konkurujące z wieżą Eiffela czy Pałacem Kultury.

Duży wpływ na wygląd miast i ich architekturę miały również czynniki ich rozwoju, które prowadziły do tych czy innych zmian.

Miasto jako efekt decyzji planistycznej

Innymi słowy czynnikiem, który zdecydował o zaistnieniu i rozwoju danej osady była decyzja człowieka, są to tzw. miasta lokowane na surowym korzeniu. Przykładem tego typu miast jest stolica Brazylii – Brasilia, czy Łódź. Cecha charakterystyczną takich miast jest starannie wytyczony układ ulic – najczęściej równoległe i prostopadłe, jasny podział stref miejskich ma produkcyjne, mieszkaniowe, rozrywkowe. Jednolita architektura pochodząca z jednego okresu. W przypadku Łodzi ta zasada jest już mniej widoczna, bowiem Łódź jako miasto przemysłowe zostało ulokowane z XIXw, od tego czasu miasto to przeżyło kilka okresów rozwoju i upadku, co miało duży wpływ na przemieszanie porządków architektonicznych.

Miasto, które wchłonęło inne miasta

Niektóre miasta powstają w wyniku połączenia lub wchłonięcia okolicznych miejscowych miast czy miasteczek. Wówczas w zależności od tego, z jakiego okresu mowa, taki rodzaj architektury będziemy odnajdywać w poszczególnych dzielnicach. Przykładem może być Kraków gdzie historyczne centrum stanowi połączenie stylów właściwych dla średniowiecza, renesansu i baroku, zaś Podgórze – promowane i rozwijane przez Austriaków, pomyślane bowiem jako konkurencja dla dawnej polskiej stolicy, charakteryzuje zabudowa XIX wieczna. Nowa Huta – stworzona przez władze PRL, również jako konkurencja dla Krakowa, ma cechy właściwe dla miasta lokowanego na surowym korzeniu oraz architektury socrealistycznej.